Granica

 

KAMBODŻA
Obywateli RP obowiązuje wiza. W Kambodży nie ma wiz tranzytowych. Obywatele polscy mogą otrzymać ważne 30 dni wizy turystyczne. W chwili przekraczania granicy paszport musi być ważny co najmniej 6 miesięcy. Nie ma obowiązku okazywania ważnego biletu powrotnego przy wjeździe. Nikt nie sprawdza, czy cudzoziemiec ma jakiekolwiek środki na pokrycie kosztów utrzymania w Kambodży. Przy wylocie cudzoziemców obowiązuje opłata lotniskowa w wysokości ok. 25 USD, a przy przelotach wewnętrznych - 6 USD. Nie ma ograniczeń we wwozie dewiz, natomiast wywieźć można do 10 tys. USD po udokumentowaniu pochodzenia wywożonych środków płatniczych. Władze celne nie stosują wobec turystów żadnych szczególnych restrykcji. Nie ma możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT. Poważnymi sankcjami, w tym także więzieniem, zagrożone są wwóz i wywóz narkotyków, a także autentycznych dzieł khmerskiej sztuki. Przepisy wjazdowe i celne opracowano na podstawie informacji z MSZ.

BIRMA
Obywateli polskich obowiązują wizy: pobytowa turystyczna (do 28 dni) lub tranzytowa (do 24 godzin). Dziennikarze, fotografowie, nauczyciele, studenci to wciąż kategoria turystów, którym wiz się odmawia - zatem w rubryce zawód lepiej wpisać inne, dowolne. Do Myanmar można wjechać tylko przez przejścia graniczne w portach morskich i międzynarodowym stołecznym porcie lotniczym Yangoon Airport. Lądowe przejścia graniczne są dla turystów zamknięte. Przy wjeździe ważność paszportu nie może być krótsza niż 3 miesiące od daty upływu ważności wizy. Nie ma obowiązku okazania określonej kwoty pieniędzy na dzień pobytu. Obowiązkowa jest natomiast przy wjeździe wymiana min. 300 USD na specjalne bony płatnicze o wartości 300 FEC. Przy wyjeździe bony wykupione na kwotę wyższą niż 300 USD mogą być ponownie wymienione na walutę wymienialną (warto tę informację sprawdzić na bieżąco). Opłata lotniskowa przy wylocie wynosi równowartość 10 USD. W deklaracji celnej muszą być ujęte: zagraniczne środki płatnicze powyżej 2000 USD, biżuteria, sprzęt elektroniczny i fotograficzny. Wywóz wizerunków Buddy wymaga uprzedniej zgody władz birmańskich (nie dotyczy to wyrobów rzemieślniczych). Nie ma możliwości zwrotu podatku VAT. Handel lub przemyt narkotykami są karane bardzo surowo, do kary śmierci włącznie. W każdym hotelu turyści muszą wypełnić bardzo szczegółową kartę rejestracyjną. Przepisy wjazdowe i celne opracowano na podstawie m.in. informacji z MSZ.

TAJLANDIA
Obywatele polscy udający się do Tajlandii objęci są obowiązkiem wizowym. Wymagany jest minimum 6-miesięczny okres ważności paszportu, licząc od dnia planowanego opuszczenia tego kraju. Niespełnienie tych warunków grozi odmową wjazdu. Nie ma obowiązku posiadania określonej kwoty pieniędzy na dzień pobytu. Opłata lotniskowa (przy wylocie) wynosi 500 BHT, na liniach krajowych - od 50 do 200 BHT, zależnie od lotniska. Nie ma ograniczeń dotyczących wwozu pieniędzy. Restrykcje celne odbiegające od powszechnie obowiązujących standardów dotyczą zakazu wywozu antycznych statuetek i wizerunków Buddy. Wywóz tych przedmiotów wymaga uzyskania zgody Ministerstwa Sztuki (nie dotyczy to wyrobów rzemieślniczych, np. małych figurek i wizerunków zwyczajowo noszonych przy sobie lub sprzedawanych turystom na straganach). Istnieją także ograniczenia w przywozie towarów spożywczych. Za niektóre towary zakupione w czasie pobytu w Tajlandii przy wylocie można uzyskać zwrot podatku VAT (aktualna stawka - 7%). Warunkiem tego jest wcześniejsze uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia w miejscu zakupu towaru. Przestępstwa narkotykowe zagrożone są karą wieloletniego więzienia lub śmierci.

WIETNAM
Obywatel polski obowiązany jest mieć wizę. Nie jest wymagany określony okres ważności paszportu przy wjeździe, musi on być ważny na okres ważności wizy. Przy wjeździe nie ma obowiązku okazywania określonej kwoty pieniędzy. Bez deklarowania można wwieźć 7000 USD, a jeżeli posiada się większą sumę, należy ją zadeklarować (tyle też można potem wywieźć). Ograniczenia celne nie odbiegają od ogólnie przyjętych norm. Istnieje jednak specyficzna kontrola, tzw. kulturowa. Zatrzymaniu i sprawdzeniu podlegają wszystkie przywożone i wywożone kasety wideo oraz magnetofonowe, trzeba liczyć się także z przeglądem książek i czasopism. Przy wyjeździe mogą być też zakwestionowane niewywołane w Wietnamie filmy (klisze fotograficzne). Nie podlegają ocleniu rzeczy przeznaczone do użytku osobistego w ilościach niewskazujących na przeznaczenie handlowe. Przedmioty o większej wartości należy zgłosić w deklaracji celnej. Przy przekroczeniu granicy Wietnamu należy wypełnić druk deklaracji celnej, którego kopię należy okazać podczas wyjazdu z Wietnamu. Istnieje zakaz wywozu z kraju różnych dóbr kultury czy przedmiotów (np. kość słoniowa), należy więc przed zakupem upewnić się, czy dany towar nie znajduje się na liście towarów objętych takim zakazem.
 

Kuchnia

KAMBODŻA
Podstawowym pożywieniem jest ryż (przyrządzany na sypko) i ryba. Jada się dania duszone oraz gotowane na parze, a do ich urozmaicenia dodaje sosu rybnego. W lokalnych restauracjach i barach obiad zaczyna się tradycyjną zupą. Wśród najpopularniejszych są m.in.: bambusowa z makaronem ryżowym, zupa z tofu, ślimaków lub bulion mięsny, a nawet zupa z zielonych bananów. Można spróbować wieprzowiny w sosie curry z dodatkiem imbiru, kurkumy oraz tamaryndu. Popularne są makarony sojowe, ryżowe i maniokowe oraz różnorodne sałatki z warzyw surowych, jak i kiszonych. Kokosy są nie tylko składnikiem deserów, ale również wielu innych dań. W mleku kokosowym gotuje się ryby i mięsa, a z miąższu tych owoców przyrządza się wyśmienite sosy. Na wybrzeżu jada się sporo owoców morza i ryb, do których często dodaje się kokosów pod różnymi postaciami. Warto też spróbować (pamiętając o higienie) egzotycznych owoców: papaje, mango, rambutany, owoce pomelo, które wyglądają jak grejpfruty, lecz są znaczniej słodsze oraz ogromny owoc chlebowca z grubą kolczastą łupiną i słodkim, żółtym miąższem. Oryginalny owoc durian (po khmersku: thouren), znany w tej części świata, jest uważany za „króla owoców”. Jego zapach jest unikalny, ale powszechnie uważany za bardzo nieprzyjemny; z tego powodu nie należy go przechowywać np. w hotelu, ani wozić w środkach lokomocji.

BIRMA
Potrawy birmańskie wywodzą się głównie z Indii oraz z Tajlandii i Chin. Podstawą wszystkich dań jest ryż lub makaron (sojowy lub ryżowy). Typową potrawą jest hin – podsmażany w oleju kurczak, ryba, albo baranina wraz z różnymi dodatkami w postaci ryżu i warzyw. Inne to: amehnat - smażona wołowina z dodatkiem cukru, cebuli i czosnku, myinkuayet – dodatek do mięs w postaci warzyw, sałaty, orzeszków ziemnych i czosnku, bangoki – smażony kalafior, gobido – smażone warzywa z jajkiem, ziemniakami lub fasola. Jada się wiele mięs: drób, baraninę, jagnięcinę, kozinę. Popularną potrawą jest kurczak z makaronem, ryż z warzywami i warzywa zapiekane w cieście. Wiele potraw bezmięsnych jest złożonych z fasoli, grochu, soczewicy i owoców. Ziemniaki są drogie i rzadko podawane. Często w skład potraw wchodzi kokos po różnymi postaciami oraz owoce morza. W większości restauracji do posiłku dostaje się bezpłatnie zieloną herbatę. Istnieją trunki lokalne: whisky i rum.

TAJLANDIA
Kuchnia tajska jest bardzo popularna na całym świecie. Charakterystyczny jej smak to zasługa mleczka kokosowego, imbiru, czosnku, ostrego chili. Setki restauracji można znaleźć na każdej ulicy większych i mniejszych tajskich miast, w centrach handlowych, hotelach, ośrodkach turystycznych, na plażach. Wiele z nich oferuje owoce morza, które można samemu wybrać z restauracyjnego akwarium lub ze zbiorników wypełnionych lodem. Od sąsiadów zapożyczono wiele potraw. Podstawowym elementem kuchni pochodzącej z Chin jest ryż, podawany do większości potraw. Ryż jest przygotowywany na wiele sposobów między innymi np. ryż na mleku, zupa z ryżu. Wpływ sąsiadującej Birmy jest widoczny w daniach takich jak wieprzowina w sosie curry z dodatkiem imbiru, kurkumy oraz tamaryszku. Wpływ kuchni Laosu jest zauważalny przede wszystkim w kuchni bardziej pikantnej, gdzie do większości dań używa się chili. Istnieją także niewielkie bary przekąskowe oraz należące do największych światowych sieci, jak McDonald’s czy KFC. Warto spróbować smacznego owocu o nazwie durian, którego wyróżniającą cechą jest odpychający zapach.

WIETNAM
Do głównych składników kuchni wietnamskiej należą; ryż, makaron (sojowy, ryżowy, maniokowy) oraz różne sałatki z warzyw surowych i kiszonych. Popularne są dania smażone w woku, duszone oraz gotowane na parze z sosem rybnym. Na terenie rejonów: Ho Chi Minh, Hue i Hanoi występują lokalne potrawy. W całym kraju serwuje się wiele typowych dań: zupa bambusowa pho (z makaronem ryżowym), zupa z tofu, ślimaków, kury, boczku, zielonych bananów. Na deser, zwany che, podaje się suszone owoce: lotos gotowany w cukrze, miąższ kokosu, ciasteczka z mąki ryżowej (suse). W świecie najbardziej znana jest kuchnia z Północy. Należy z ostrożnością podchodzić do spożywania posiłków w ulicznych jadłodajniach z uwagi na niewielkie możliwości zachowania podstawowych warunków higienicznych w takich miejscach.

Zakupy

KAMBODŻA
Sklepy, bazary i stragany w miejscach odwiedzanych przez turystów, oferują wielki wybór przedmiotów wykonanych przez miejscowych artystów i rzemieślników. Są otwarte od świtu do późnego wieczora, nie wyłączając niedziel i publicznych świąt. Niezwykle barwne jedwabie wypełniają specjalistyczne sklepy w stolicy i w Siem Reap. Kolory jedwabiu mają tradycyjne, historycznie uzasadnione, kolory oznaczające dni tygodnia: żółty – to poniedziałek, szkarłatny – wtorek, brązowy – środa, zielony – czwartek, niebieski – piątek, fioletowy – sobota, czerwony – niedziela. Wszędzie można kupić tradycyjny strój - ręcznie barwiony, płócienny sarong. Piękne są przedmioty ze srebra, często w formie kwiatów i zwierząt (tradycja wyrobów ze srebra sięga XI wieku). Gustowną pamiątką są rzeźbione kamienne (lub z kamienia mydlanego) figurki będące kopiami zabytków. Posążki Buddy z brązu (antyczne i wykonane współcześnie), rzeźby z marmuru, porcelana z Chin, skóra to inne, popularne wyroby sztuki lokalnej. Wyroby rzeźbione z drewna często wyobrażają symbole (jak księżyc, owoce, kwiaty) związane z obrzędami praktykowanymi w wierzeniach animistycznych. Drewniane panele mają także wyrzeźbione sceny z eposu Ramayana. Wśród pamiątek można natrafić na pirackie płyty CD (głównie w stolicy). Także w Phnom-Penh sławą wśród przyjezdnych cieszy się tzw. rosyjski bazar (Psar Tuol Tom Pong). Wyroby ze srebra, złota i szlachetne kamienie sprzedawane są na bazarze centralnym (Psar Thmei). Drugim, po stolicy zagłębiem pamiątkarstwa są oczywiście okolice Angor Wat, czyli miejscowość Siem Reap.

BIRMA
Poleca się kupowanie pamiątek na prywatnych straganach, gdyż poza niską cena, w ten sposób pomaga się lokalnej społeczności, a nie rządowi. Atrakcyjną formą zakupów jest wymiana towaru. Gadżety reklamowe, podkoszulki (nawet używane), breloczki, długopisy, czerwona pomadka do ust – można zamienić na miejscowe wyroby rękodzieła. Na lokalnych bazarach – po birmańsku zei – kupić można sporo wyrobów z kolorowej, intarsjowanej laki, jak np.: szkatułki, puzderka, filiżanki, popielniczki, talerze, wazy i wiele innych. Należy uważać z przewozem większych przedmiotów z laki, gdyż są one narażone na uszkodzenia w transporcie. Warto kupić niezwykle barwne kawałki tkanin (kalaga), bogato zdobione srebrnym i złotym kolorem, wyszywane metalowymi cekinami i szklanymi paciorkami. W licencjonowanych sklepach można podziwiać biżuterię z miejscowych kamieni szlachetnych: rubinów i szafirów (trzeba rachunek zachować do kontroli, gdyż mogą o niego pytać celnicy przy wyjeździe). Niedrogie są perły. Oryginalną pamiątką może być malowana parasolka z rączką z drewna lub ze srebra, metalowa fajka do palenia opium, marionetka teatralna. Większość tradycyjnych wyrobów, wyglądających na antyki zostało wyprodukowanych współcześnie.

TAJLANDIA
Dużą atrakcją dla przyjezdnych są uliczne stragany oraz sklepy oferujące zarówno pamiątki, jak i odzież. Słynne nocne bazary w Bangkoku (np. Pratunam czy Suan Lum z ponad 3 tysiącami straganów) czy w miejscowości Pattaya przyciągają tłumy turystów. Do typowych wyrobów miejscowego rękodzieła należą m.in. statuetki Buddy, drewniane figurki, parasolki od słońca, płócienne i skórzane torby. Ogromny jest wybór złotej biżuterii, zwłaszcza z tajskimi szafirami o wielu kolorach, turkusami, koralem. Słynny tajski jedwab, nieco inny niż chiński, z którego uszyte są piękne i eleganckie suknie oraz kostiumy, można kupić w wyspecjalizowanych sklepach. W śródmieściu większych miast znajdują się także ogromne galerie handlowe z setkami sklepów; wiele z nich należy do japońskich właścicieli, jak np. Isetan. Osobną grupę towarów poszukiwanych przez turystów stanowi elektronika po konkurencyjnych cenach, sprowadzana z Chin, Tajwanu, Malezji. Trzeba wziąć pod uwagę, że wiele markowych towarów to bardzo udane falsyfikaty. Do stałego i oczekiwanego przez sprzedawców rytuału należy targowanie się, ułatwione, bo posiadają oni zawsze kalkulator.

WIETNAM
Pamiątki sprzedawane blisko atrakcji turystycznych nie mają tabliczek z cenami, w związku z czym należy się twardo targować. Nie należy kupować przedmiotów, które wyglądają na zabrane z miejsc zabytkowych, ani wykonanych z materiałów będących pod ochroną, jak np. skorupy żółwia. Nie jest możliwe przewiezienie ich przez granicę celną. W dużych miastach jest trochę sklepów z antykami, lecz na wywóz autentycznych przedmiotów trzeba mieć pozwolenie. Uliczni sprzedawcy zachęcają do kupna obrazów olejnych, akwareli; bardziej wartościowa można dostać w galeriach. Popularne wśród turystów są ceramiczne czajniczki, talerzyki wyglądające na antyczne. Szeroko dostępne są: wyroby rękodzieła: z laki, ze skóry, drewniane puzderka intarsjowane macicą perłową, ceramiczne słonie, kolorowe wyszywane materiały, obrusy, poszewki, apaszki i obrazki malowane na jedwabiu, a także piżamy, męskie koszule z surowego jedwabiu, pikowane kurtki jedwabne. Na straganach są ręcznie rzeźbione łodzie, helikoptery, samoloty z drewna, komplety szachowe. Wyroby ze złota, srebra, jadeitu. W okolicy poczty można trafić na kolekcje znaczków pocztowych, w tym także z czasów Wietnamu Południowego. Dla amatorów są w sprzedaży przedmioty wyglądające na spadek po wojskach amerykańskich: mundury, hełmy, bagnety, grawerowane zapalniczki. Podrabianej broni i amunicji nie wolno wywozić z kraju. Dostępne „kubańskie” cygara są wyrabiane na miejscu. Oryginalnym prezentem mogą być także kukiełki, które “grały” w wodnym teatrze kukiełek.

Zdrowie

KAMBODŻA
Nie są wymagane żadne szczepienia profilaktyczne. Prawdopodobieństwo zachorowania na jedną z chorób tropikalnych występuje na terenach tzw. głębokiej prowincji. Wszędzie natomiast grozi zakażenie amebą, i AIDS, a także roznoszonymi przez komary takimi chorobami jak: gorączka dengue i malaria (zagrożenie malarią istnieje przez cały rok, a szczególnie - od maja do listopada). Dlatego bardzo ważne jest stosowanie środków przeciw komarom oraz okrywanie ciała jasnymi strojami z długimi rękawami Wszędzie też możliwe jest zarażenie mniej dokuczliwymi pasożytami przewodu pokarmowego lub grzybicą skóry. Niedopuszczalne jest picie nieprzegotowanej wody. Surowe owoce i warzywa należy przed spożyciem starannie umyć i obrać. W miastach opieka medyczna jest dostępna. Wizyta u lekarza kosztuje w granicach 30-50 USD, tyle samo doba w szpitalu, przy czym chory dodatkowo musi płacić za leki, środki opatrunkowe i wyżywienie. Doba pobytu w jednej z nielicznych klinik prywatnych (głównie francuskich) kosztuje od 80 do 200 USD. Poważnie chorzy cudzoziemcy korzystają z usług lekarskich za granicą, głównie w Bangkoku, Ho Chi Minh City czy Singapurze.

BIRMA
Nie występują szczególne zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne. Nie są wymagane szczepienia profilaktyczne. Na obszarach wiejskich leżących poniżej 1000 m n.p.m. przez cały rok istnieje zagrożenie malarią. Komary atakują zwłaszcza nocą. Należy okrywać ciało (długie rękawy, długie spodnie) i stosować repelenty przeciw komarom. Nie wolno pić wody z kranu. Należy myć owoce i ręce przed jedzeniem. Potrawy powinny być ugotowane lub usmażone, unikać surowych. Nie ma formalnych problemów z dostępem do opieki medycznej. W szpitalu państwowym wizyta u lekarza jest praktycznie bezpłatna (bez lekarstw). Doba w szpitalu kosztuje ok. 40 USD, wizyta u prywatnego lekarza - ok. 20 USD. Warto poza lekami n. na dolegliwości żołądkowe, wziąć też coś na przeziębienie, bo najczęstszą chorobą, na jaką zapadają turyści, jest katar i stan zapalny gardła z powodu klimatyzacji w hotelach.

TAJLANDIA
Obecnie nie występują w Tajlandii szczególne zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne. Nie są wymagane szczepienia. Należy przestrzegać zasad higieny, niezbędnych w krajach tropikalnych. Woda z kranu jest niezdatna do picia. Lepiej korzystać z butelkowanej nawet myjąc zęby. Należy unikać miejsc ze stojącą wodą, wokół których pojawiają się komary, przyczyna malarii i gorączki dengue. Należy także osłaniać ręce i nogi wieczorami ubraniem o jasnych barwach, kiedy komary wykazują największą aktywność. Konieczne jest zabranie z Polski wszelkich środków chroniących przed komarami. Upały i alkohol mogą spowodować groźne powikłania dla zdrowia, szczególnie u ludzi chorych na serce i cukrzycę. Nie ma problemów z dostępem do opieki medycznej. Cena standardowej wizyty lekarskiej wynosi około 500 BHT, doba w szpitalu (zależnie od standardu) kosztuje od 1000 do 5000 BHT.

WIETNAM
Nie ma obowiązku szczepień, gdyż zagrożenie sanitarno-epidemiologiczne prawie nie występuje. Wiele osób jednak dokonuje takich szczepień, głównie na: dyfteryt, tężec, cholerę, ospę, tzw. japońską encefalitis oraz żółtaczkę A i B. Na terenach podmokłych (okolice Mekongu) może występować malaria (należy chronić się przed ukąszeniami komarów) i gorączka dengue. Nie wolno pić wody z kranu, a tylko butelkowaną. Nie należy jeść niemytych i nieobranych owoców. Przestrzega się przed odwiedzaniem bazarów, gdzie sprzedaje się żywe zwierzęta. Zaleca się myć często ręce. W małych miejscowościach występują problemy z zaopatrzeniem w artykuły spożywcze i środki higieniczne. Generalnie poziom opieki medycznej zdecydowanie odbiega od standardów europejskich, choć w dużych miastach (Ho Chi Minh, Hanoi) istnieją prywatne kliniki medyczne, w których poziom usług medycznych jest na zdecydowanie wyższym poziomie, lecz koszt pobytu w nich jest bardzo wysoki. Koszt jednokrotnej konsultacji medycznej to 50-80 USD.

Zwyczaje

KAMBODŻA
Mieszkańcy są pogodni, często się uśmiechają. Okazywanie im zdenerwowania czy gniewu nie rodzi podobnych reakcji. Turystom z zagranicy podoba się proste życie lokalnej ludności i tolerancyjne podejście do obcych. Przed wejściem do świątyni należy zdjąć buty, a także zostawić drobną monetę za wizytę. Witając się, mieszkańcy kłaniają się lekko, jednocześnie składając ręce; od cudzoziemców nie oczekuje się obowiązkowo tego gestu – mogą podać rękę. Zgodnie z obowiązującymi zwyczajami Khmerzy nie podają ręki kobietom. Należy również unikać dotykania głowy (także dziecka), gdyż jest to uznawane za obraźliwe i uwłaczające godności człowieka. Wskazywanie czegoś palcem należy do gestów obraźliwych. Chcąc kogoś przywołać – robi się to machając dłonią zwróconą wierzchem do góry. Ciekawostką są niektóre dni wolne od pracy. Poza miejscowymi – jak np. 7 stycznia - Dzień Zwycięstwa nad Ludobójczym Reżimem, 23 lutego - święto buddyjskie Meaka Bochea, 22 maja - święto buddyjskie Visaka Bochea 18 czerwca - Urodziny Królowej, 1 listopada - Urodziny Króla, 23 października - Dzień Pokojowych Porozumień Paryskich, 9 listopada - Święto Niepodległości Kambodży – obchodzi się także: 8 marca - Dzień Kobiet, 1 maja - Międzynarodowe Święto Pracy, 1 czerwca - Międzynarodowy Dzień Dziecka. Jeżeli publiczne święto wypada w sobotę lub niedzielę, to dniem wolnym jest kolejny dzień pracy.

BIRMA
Okazywanie emocji, zwłaszcza gniewu czy zdenerwowania jest bardzo źle przyjmowane i uważane za niegrzeczne oraz nieskuteczne, bo miejscowi reagują na to śmiechem. W wyniku niezastosowania się do zwyczajowo przyjętych norm, jak ubiór i reguły zachowania w miejscach kultu religijnego, może dojść do sytuacji konfliktowych z miejscową ludnością. Przed wejściem do świątyń lub klasztorów należy zdjąć buty i skarpetki, dotyczy to także zabytkowych ruin (np. w Bagan); gdzieniegdzie dla wygody turystów rozłożone są maty. Nie należy pozować do fotografii stojąc na tle posągów Buddy. Bardzo niebezpieczne jest podejmowanie dyskusji na tematy społeczno-polityczne, a także zaczepianie kobiet birmańskich przez mężczyzn. Jak w innych krajach buddyjskich, głowa jest najważniejszą częścią ciała, więc nie wolno dotykać nikogo, nawet dzieci. Natomiast stopa to najniższa, a więc najgorsza część ciała; nie należy stopą wskazywać nikogo, ani niczego (np. siedząc bez butów na podłodze świątyni buddyjskiej, schować stopy pod siebie, by nie „wskazywały” wizerunków Buddy). Nastąpiwszy komuś na nogę, trzeba zaraz grzecznie przeprosić. Kobiety nie mogą dotykać mnichów, ani nawet siedzieć w ich pobliżu. Dając komuś jakiś przedmiot jest grzecznie podawać go prawą ręką, nie lewą. Nie należy przechodzić ponad kimś, kto np. leży/śpi na chodniku. Mężczyźni nie mogą nosić szortów; wyjściem z tej sytuacji może być, wzorem tubylców, ale i wielu zagranicznych turystów, noszenie długiego zawoju wokół bioder zwanego longyi. W wioskach, w pobliżu których są atrakcje turystyczne, gromadzą się żebrzące dzieci; lepiej długopisy lub upominki, zostawić starszyźnie z wioski. Coraz częściej zdarza się także, że fotografowany człowiek prosi o pieniądze; warto mieć pod ręką drobne na takie opłaty.

TAJLANDIA
Skład etniczny mieszkańców Tajlandii: Tajowie (75%), Chińczycy (14%), Malajowie (4%), pozostali to: Laotańczycy, mieszkańcy Kambodży, Wietnamczycy i Hindusi. Większość tajska to wyznawcy buddyzmu. Turyści powinni przestrzegać wskazówek miejscowego przewodnika, co do niektórych zachowań. Należy zdejmować buty przed wejściem do świątyń buddyjskich (a także meczetów). Zabronione jest odwracanie się tyłem do posągów Buddy (np. przy robieniu zdjęcia na tle posągu), siadanie w świątyniach buddyjskich ze stopami skierowanymi ku wizerunkom Buddy. Sytuacje konfliktowe może spowodować okazanie braku szacunku dla miejsc kultu religijnego, a zwłaszcza dla majestatu króla Tajlandii, jego rodziny i dworu królewskiego (np. publiczne zniszczenie banknotu, na którym znajduje się wizerunek monarchy), a także dyskutowanie podniesionym głosem lub kłócenie się - np. o cenę - podczas zakupów czy usługi. Kobietom nie wypada podchodzić do buddyjskich mnichów, dotykać ich, siedzieć obok nich np., w parku czy autobusie. Za zaśmiecanie Bangkoku grozi grzywna w wysokości 2000 BHT.

WIETNAM
Konfucjanizm wyznacza surowy kod moralny, harmonię z naturą, podziały socjalne w społeczeństwie, rodzinie, dominację mężczyzn. Na życie ma wpływ buddyzm. Kolonizatorzy z Francji wprowadzając uprzemysłowienie zaszczepili ideę znaczenia jednostki, równości między kobietą a mężczyzną. Najważniejsze i najbardziej celebrowane święto to - Tet, księżycowy nowy rok, obchodzony przed wiosennymi zasiewami (święto ruchome - od końca stycznia do połowy lutego). Jego przesłaniem są modły o urodzajny rok. Ludzie wracają do swoich rodzinnych stron i obdarowują się prezentami (obchodzą wtedy hurtowo także swoje urodziny), dekorują domy i groby kwiatami oraz złotym i czerwonym papierem. Wietnamczycy okazują wielki szacunek dla swoich rodzin i przodków. Dzieci słuchają rodziców, a żony – mężów. Szacunek wobec klanu i rodziny przejawia się w przywiązywaniu dużej roli do edukacji. W dawnych czasach nauczyciele byli najbardziej poważani w społeczeństwie. Na rozwój ich kultury mieli wpływ zarówno sąsiedzi (Chińczycy), jak i Francuzi, Amerykanie, Rosjanie. Charakter narodu doświadczyły liczne okupacje, bieda, opresje. W życiu codziennym obowiązują sztywne zasady zachowań. Witanie przez podanie ręki (bez ukłonu) upowszechniło się w miastach, nie na prowincji. Kobiety nie podają ręki, lecz tylko się uśmiechają i wykonują lekki skłon głową. Wita się i żegna słowem – chao. Nazwiska pisze się najpierw, potem tradycyjne środkowe imię i na końcu – imię właściwe. Takie same imiona daje się dziewczynkom i chłopcom. Wymieniane na końcu właściwe imię jest ważniejsze niż nazwisko. Radości i wdzięczności nie wypada okazywać głośno. Nie wolno pokazywać gniewu. Unika się konfliktów, prowokowania, jawnego zaprzeczania, negacji. Nie wolno dotykać kogoś w głowę lub klepać po plecach. Unika się patrzenia obcym w oczy. W każdej sytuacji, także w kłopotliwej lub gdy się z kimś nie zgadzają, Wietnamczycy uśmiechają się. Przywoływanie kogoś gestem kiwania palcem jest absolutnym tabu.