Granica

PERU
Obywatele polscy udający się do Peru w celach turystycznych (pobyt do 90 dni) oraz podróżujący tranzytem, są zwolnieni z obowiązku posiadania wizy. Wymagany okres ważności paszportu przy wjeździe wynosi 6 miesięcy. Obowiązuje opłata lotniskowa przy wylocie za granicę – ok. 30 USD od osoby. Nie istnieją ograniczenia i regulacje prawne dotyczące wwozu, wymiany i wywozu pieniędzy. Nie ma obowiązku meldunkowego. Funkcję tę spełnia wręczany na przejściach granicznych do wypełnienia formularz wjazdowy (immigration), którego drugą stronę należy bezwzględnie zwrócić przy wyjeździe. Obowiązują prawa międzynarodowe, ale ze względu na fakt, że Peru jest krajem narkotyków; jeśli kartka zaginie – należy złożyć o tym meldunek na policji. Zabroniony jest wywóz liści koki, z których parzy się herbatę tzw. mate de koka. Wolno wywieźć jedynie herbatę z koki w formie saszetek, które można nabyć w sklepach spożywczych. Są bardzo surowe kary za handel narkotykami. Poza policją, obławy na przemytników urządzają także linie lotnicze, nie tylko dla wyjeżdżających z Peru, ale i na przylatujących do Europy.
Przepisy wjazdowe i celne opracowano na podstawie informacji z MSZ.

BOLIWIA
Polscy turyści udający się do Boliwii są zwolnieni z obowiązku wizowego, jeśli pobyt nie przekracza 90 dni. Wymagana ważność paszportu wynosi co najmniej 6 miesięcy od daty wyjazdu z tego kraju. Boliwia nie ma placówki dyplomatycznej w Polsce. Przy wyjeździe za granicę obowiązuje opłata lotniskowa w wysokości 25 USD od osoby. Przekraczający granicę turysta otrzymuje do wypełnienia kartę wjazdu (tarjeta andina), którą należy zachować i zwrócić przy wyjeździe. Paszport lepiej przechowywać w sejfie hotelowym, a przy sobie nosić ksero strony ze zdjęciem. Nie ma ograniczeń co do wwozu, wymiany i wywozu pieniędzy. Do Boliwii można wwieźć bez cła dwie butelki alkoholu, 500g tytoniu, 50 cygar i 200 szt. papierosów. Posiadanie narkotyków jest surowo karane.
Przepisy wjazdowe i celne opracowano na podstawie informacji z MSZ.

Kuchnia

PERU
Peruwiańska kuchnia jest trochę pikantna i bardzo smaczna. Tradycyjne potrawy podawane na wybrzeżu to: ryba marynowana (ceviche de corvina) albo krewetki (ceviche de camarones) z cytryną, chili i cebulą, podawane na zimno z gotowanymi lub słodkimi ziemniakami. Ogromną popularnością, cieszy się stek smażony z cebulą, pomidorami i ziemniakami, podawany z ryżem (lomo saltado). Wyżej w górach podawana jest gęsta i sycąca zupa z makaronem, wołowiną, jajkiem, mlekiem i warzywami (sopa a la criolla) lub awokado nadziewane warzywami z majonezem (palta a la jardinera). Soki, kawa i herbata podawane są tak jak w Europie, chociaż herbatę najczęściej pije się z cytryną. Wśród napojów alkoholowych można spotkać parę gatunków piwa (cerveza). Specjalnością jest pisco, napój narodowy, który zazwyczaj podaje się w postaci koktajlu z białkiem jajka, sokiem z cytryny, słodkim syropem i lodem.

BOLIWIA
W większości hoteli i restauracji można otrzymać potrawy kuchni międzynarodowej. Jedną z najbardziej popularnych potraw w krajach andyjskich jest saltenas, czyli paszteciki z mięsem, które Boliwijczycy jedzą zazwyczaj rano; niektóre są muy picante, czyli bardzo ostro przyprawione z papryczkami chili, ale nieostre - poco picante – można spróbować. Zagryźć można chlebem marraqueta, kruchym z miękkim środkiem. Inne zakąski to empanadas – krokiety z serem, humitas – krokiety z kukurydzą. Jako główne danie można polecić sajta de pollo – ostro przyprawionego kurczaka z cebulą, fricase – to soczysta wieprzowina z ziemniakami, silpancho – to smażone mięso w pikantnym sosie, z ryżem i bananem. Z sałatek lepiej zrezygnować, bo można narazić się na ameby. Należy wystrzegać się mięsa z lamy, bo może zawierać pasożyty, jeśli nie zostanie gotowane przez długi czas. Najpopularniejszym piwem jest ciemne i słodkie - El Inca. Chicha - to sfermentowany napój z kukurydzy, nie zawsze zawiera alkohol (na prowincji oferują go lokalne restauracje, które mają wywieszoną na zewnątrz białą chorągiew). Api to orzeźwiający napój bezalkoholowy zrobiony z goździków, cynamonu, cytryny i cukru. Butelkowana woda marki Viscachani albo Naturagua jest godna polecenia, należy jednak sprawdzić czy jest fabrycznie zamknięta; wody mineralne to: Cayacavani, La Cabana, Mineragua. Picie wody z kranu może być niebezpieczne.

Zakupy

PERU
Sklepy są otwarte w godzinach 9.00-21.00. Wszędzie można znaleźć bardzo bogaty wybór towarów na każdą kieszeń. Wyroby z ceramiki, słynne swetry, czapeczki i poncho z alpaki (wełny z lamy), wyroby ze złota, wyroby skórzane, tkane maty, maski, biżuteria itd. Ceny bardzo zróżnicowane od 1 do 100 i więcej dolarów USD. Dobrze trzymać się zasady, by przy zakupie pamiątek, jeśli coś się nam podoba, natychmiast kupować, mocno się targować tylko u sprzedawców, unikać pośredników.

BOLIWIA
Boliwia jest tańsza niż sąsiednie kraje. Sklepy otwarte są w godzinach 10-13 i 15-19. Atrakcyjne są wyroby ze złota i srebra zrobione na wzór starej biżuterii Inków, oraz „antyczne” przedmioty z czasów kolonii hiszpańskiej. Articulos regionales – to ogromny wybór towarów, które wykonywane są w górskich wioskach i często reprezentują wysoki poziom artystyczny. Swetry z wełny alpaka, poncho oraz inne ubrania wełniane, a także ręcznie tkane: tkaniny, kilimy i ubrania dla dzieci można znaleźć na wielu bazarach, a także na stoiskach ulicznych. Można także polecić instrumenty muzyczne wykonane przez Indian, koronki, maski z drewna.

Zdrowie

PERU
Zagrożenie chorobami tropikalnymi na wybrzeżu i w górach jest stosunkowo niewielkie. W regionach nizinnych na wschodzie kraju (Iquitos, Pucallpa) występuje umiarkowane zagrożenie malarią i dengą. Denga i żółtaczka typu A występuje także w dżungli oraz w północnej części kraju. Szczepienia ochronne w zasadzie nie są wymagane. Na wysokości 3500 m n.p.m., czyli w okolicy kanionu Cusco i Jeziora Titicaca zdarzają się przypadki choroby wysokościowej (soroche). Jej przyczyną jest rozrzedzone powietrze powodujące niedotlenienie. Choroba ta objawia się bólami głowy i jamy brzusznej oraz torsjami. By temu zapobiec lub uśmierzyć objawy zaleca się tzw. tabletki soroche. Jeśli objawy nie ustępują, trzeba poprosić o butlę z tlenem. Zwykle po jednym dniu organizm przystosowuje się do wysokości. Aby łatwiej znosić pobyt zaleca się lekkostrawne posiłki, ograniczenie do minimum palenie papierosów. Objawy soroche łagodzi również rozpuszczalna polopiryna C. Woda z kranu nie jest zdatna do picia. Przy zakupie wody butelkowanej warto zwrócić uwagę na oryginalne zamknięcie, gdyż tylko taka gwarantuje bezpieczeństwo. Jedzenie serwowane na ulicy lub w małych jadłodajniach może spowodować kłopoty żołądkowe. Zaleca się zwracać uwagę na to, czy mięso, ryby i warzywa są świeżo ugotowane, a owoce obrane. Opieka medyczna jest ogólnie dostępna w większych ośrodkach miejskich. Koszt standardowej wizyty u prywatnego lekarza wynosi 50 USD, EKG - ok. 20 USD, badań analitycznych - 70 USD, USG - ok. 60 USD. Doba w szpitalu lub klinice kosztuje od 30 do 100 USD.

BOLIWIA
Nie ma obowiązku szczepień, wskazane są jednak szczepienia przeciwko żółtej febrze, jeśli zamierza się podróżować do dżungli lub do Brazylii. W dżungli na wschodzie i północy kraju istnieje umiarkowane zagrożenie malarią i dengą. Bezpiecznie pod tym względem jest w okolicach stolicy La Paz (która leży na wys. ok. 4000 m n.p.m.). Powinny to wziąć pod uwagę osoby mające problemy z ciśnieniem lub chore na serce i przed wyjazdem skonsultować się z lekarzem. Na dużych wysokościach, jak np. w La Paz mogą wystąpić objawy choroby wysokościowej (soroche); dotyczy to także rejonów Altiplano, oraz na jeziorze Titicaca. Objawy soroche to m.in. bóle głowy, jamy brzusznej, torsje, zmęczenie, bezsenność, kołatanie serca i zadyszka. Trzeba dać organizmowi czas na adaptację do rozrzedzonego powietrza i unikać długotrwałego wysiłku. Dobrze jest pić dużo wody, odpocząć oraz zażyć tzw. tabletki soroche, które można kupić w aptece (farmacias, boticas). Pomoc i opieka lekarska są dla turystów w większych miastach ogólnie dostępne. Cena standardowej wizyty lekarskiej to 15 USD, wizyta u dentysty kosztuje 15 USD, doba w klinice prywatnej - 60-100 USD.

Zwyczaje

PERU
Pojęcie czasu jest bardzo względne, a powiedzenie - hora peruana – oznacza permanentne spóźnianie się. Nie należy fotografować Indian bez ich pozwolenia (przeważnie za 1 sol zgadzają się). Biednym dzieciom nie należy dawać słodyczy (mile widziany zeszyt, ołówek), ani pieniędzy, bo dorośli im to zabiorą. Chociaż raz wyczyścić sobie buty u ulicznych dzieci – czyścibutów.

BOLIWIA
Indianie to 2/3 ludności. Wśród nich można rozróżnić Indian z okolic jeziora Titicaca, Indian z La Paz, a także Indian z Cochabamba, Yungas, Santa Cruz i Tarija. Istnieją antagonizmy między ludnością indiańską z rejonów górskich altipano - zwaną collas - a cambas, zamieszkujących równiny. Tylko 40% dzieci chodzi do szkoły, która jest w teorii obowiązkowa. Ponad 2/3 ludności żyje w chatach zbudowanych z cegieł suszonych na słońcu. Wielu Indian żyje nie posługując się pieniądzem, na zasadzie handlu wymiennego. W Boliwii mieszka także ok. 20 tys. czarnych, potomków niewolników przywiezionych z Peru i Buenos Aires w XVI wieku; mieszkają oni w Yungas. Indiańskie kobiety noszą swoje tradycyjne stroje z kolorowymi spódnicami (polleras), a w okolicy La Paz – noszą brązowe lub szare meloniki (bombin). W całym kraju nosi się ponad 100 fasonów kapeluszy. Indianie tradycyjne żują liście koki, które tłumią głód. Podczas lokalnych świąt mają zwyczaj pić alkohol bez umiaru, nosić dziwaczne maski i tańczą aż do upadłego. W samym sercu kraju, na wysokości 3,5 tys. metrów powstaje najciekawsza muzyka, którą tworzą Indianie Keczua i Ajmara. W ich tańcach można dostrzec elementy pochodzące od hiszpańskich kolonizatorów. Używają oryginalnych instrumentów perkusyjnych i piszczałek.